Badanie czułości kontrastowej oka wykonywane jest w celu ustalenia zdolności do prowadzenia pojazdów w warunkach nocnych. Pojęcie kontrastu opisuje róznicę jasności dwóch najczęściej leżących obok siebie obszarów. Czarny optotyp na białym tle cechuje duży kontrast. Układ czarny optotyp – szare tło charakteryzuje się mniejszym kontrastem. Czułość kontrastowa oka rośnie w miare zdolności do rozpoznawania obszarów leżących obok siebie o coraz to mniejszej różnicy jasności. Badanie takie polega najczęściej na prezentacji optotypu na tle o różnym poziomie jasności. Często w trakcie eksploatacji lub jeszcze w czasie montażu takiego urządzenia pojawia się pytanie, czy pacjent powinien przed rozpoczęciem badania spędzić określony czas w ciemnym pomieszczeniu w celu adaptacji. Lekarze mający dłuższą praktykę w tego typu badaniach polecają wykonanie dwóch badań: do pierwszego badania pacjent powinien przystąpić bez adaptacji, wchodząc bezpośrednio z jasno oświetlonego pomieszczenia, natomiast drugie badanie powinno być wykonane po adaptacji. Taki sposób badania symuluje sytuację bezpośrednio po rozpoczęciu jazdy samochodem, po wyjściu z jasnego pomieszczenia, oraz sytuację w trakcie jazdy. Ponadto badanie czułości kontrastowej oka powino być przeprowadzone w warunkach zarówno bez olśnienia, jak i z olśnieniem. Olśnienie symuluje sytuację, jaka występuje w chwile po minięciu pojazdu nadjeżdżającego z naprzeciwka. W dalszej części artykułu zaprezentuję ciekawe urządzenie o dość unikalnej konstrukcji, które pojawiło się ostatnio na rynku polskim – kontrastometr-nyktometr BA-4.

Zastosowanie:

- badania kwalifikacyjne na prawo jazdy,

- badanie spostrzegania barwy czerwonej,

- badanie czasu readaptacji po olśnieniu.

Zasada badania:

Urządzenie wyświetla pierścienie Landoldt’a o wielkości odpowiadającej ostrości wzroku 0,1 (Visus = 0,1) losowo w ośmiu położeniach. Wokół pierścienia Landoldt’a wyświetlany jest pierścień z ośmiu zielonych diod świecących. Zadaniem pacjenta jest takie ustawienie pierścienia, aby odpowiadał on przerwie w pierścieniu Landoldt’a.

Rodzaje badań:

Pierwsze dwa badania zostały zaprojektowane z myślą o badaniach kierowców, noszą one nazwy:

- Driving license A (przeznaczone do badań na „zwykłe” prawo jazdy), kontrast 1:5.

- Driving license B (przeznaczone do badań na prawo jazdy zawodowe), kontrast 1:2,7. Badania kwalifikacyjne na prawo jazdy przeprowadzane są w zakresie kontrastu od 0 do 100%.

Dodatkowe badania to:

- Pomiar czułości kontrastowej bez olśnienia.

- Pomiar czułości kontrastowej z olśnieniem.

- Badanie widzenia barwy czerwonej

- Pomiar czasu readaptacji po olśnieniu.

. <>.Dodatkowe badania przeprowadzane są w zakresie kontrastu od 100 do 500% i są przeznaczone do następujących celów: identyfikacja, dokumentacja i kontrola przezierności soczewki, chorób rogówki, przezierności ciała szklistego, nieprawidłowości w wydzielaniu płynu łzowego, chorób siatkówki, chorób nerwu wzrokowego, badania przed i pooperacyjne, np.: fakoemulsyfikacja, terapia laserem excimerowym, witrektomia itp., określanie szybkości readaptacji w chorobach nerwu wzrokowego i siatkówki.

Przebieg badania kwalifikacyjnego na prawo jazdy:

1. Pomiar czułości kontrastowej bez olśnienia (pierścień Landoldt’a wyświetlany na białym tle o kontraście zależnym od rodzaju badania – 1:5, lub 1:2,7).

2. Pomiar czułości kontrastowej z olśnieniem (pierścień Landoldt’a wyświetlany na białym tle o odpowiednim kontraście z dodatkowym źródłem światła oślepiającym pacjenta).

3. Badanie widzenia barwy czerwonej (pierścień Landoldt’a wyświetlany na czerwonym tle). Jeżeli pacjent nie przeszedł pomyślnie testów wymienionych w punktach 1 i 2, urządzenie przeprowadza dodatkowo testy na krótkowzroczność nocną (myopia test) opisane w punkcie 4 i 5, natomiast negatywny wynik testu wymienionego w punkcie 3 kwalifikuje pacjenta do badania anomaloskopowego.

4. Badanie na krótkowzroczność nocną bez olśnienia (urządzenie dokłada –1D w tor optyczny).

5. Badanie na krótkowzroczność nocną z olśnienieniem (urządzenie dokłada –1D w tor optyczny).

Andrzej Śmigacz

OPTOtech Medical